Στο Αγγέλων Βήμα

Από τη μόλις 29χρονη Ισπανίδα Alice Waddington (ψευδώνυμο της πρώην διαφημίστριας και φωτογράφου μόδας Irene Lago Clavero) ένα θεσπέσιο οπτικά, ζοφερό παραμύθι με απροκάλυπτες παραπομπές στο Suspiria, το Blade Runner και το Παιχνίδι της Αποπλάνησης, καθώς και στον Tim Burton και τον Guillermo del Toro. Συνδυασμός Σταχτοπούτας και Χιονάτης μέσα σε υφολογικά και δραματουργικά συμφραζόμενα που διόλου τυχαία, θυμίζουν American Horror Story (από όπου έγινε ευρύτερα γνωστή και η πρωταγωνίστρια της ταινίας, Emma Roberts), το Paradise Hills από τη μια φανερώνει ξεκάθαρα τις σκηνοθετικές δυνατότητες της σχεδόν πρωτάρας Waddington (Disco Inferno) και απ' την άλλη προδίδει τη σχετική απειρία της, ιδίως στο χειρισμό της αλληγορίας ως μέσου αποδόμησης των πάσης φύσεως στερεοτύπων. Εξακολουθεί, ωστόσο, να είναι χάρμα οφθαλμών, με την αρκετά ενδιαφέρουσα (αν και όχι εντελώς πρωτότυπη) κεντρική ιδέα ενός δυστοπικού παραδείσου με στοιχεία αστικών μύθων και θεωριών συνωμοσίας, τυλιγμένη σ' ένα "χρυσόχαρτο" με εκθαμβωτικά μοτίβα δανεισμένα απ' το steampunk και τον Escher, ενώ η εξωπραγματικά όμορφη Milla Jovovich (Το Πέμπτο Στοιχείο, Cirque du Soleil - Solstrom) δίνει ρέστα σε μια εφιαλτική εξομοίωση της Elizabeth Bathory, αποζημιώνοντας για την... κατά συρροήν ιεροσυλία των ταινιών (και καλά) Resident Evil. Το φιλμ παρουσιάστηκε σε δεκάδες φεστιβάλ και απέσπασε ανάμεικτες κριτικές - με τις πιο άδικα αρνητικές να προέρχονται από τους συνήθεις υπερατλαντικούς υπόπτους, οι οποίοι αδυνατούν να συλλάβουν οτιδήποτε πέρα απ' την αυστηρή κυριολεξία και τους (προσβλητικούς για τη νοημοσύνη του υπόλοιπου κόσμου) ευφημισμούς της πολιτικής ορθότητας. Βλέπεται, πάντως, ευχάριστα παρά τα επιμέρους ελαττωματάκια του και η μικρή του διάρκεια (γύρω στα 90 λεπτά) το σώζει από τον κίνδυνο του πλατειασμού. Οι ερμηνείες των Danielle Macdonald (The Valley, Με τα Μάτια Κλειστά) και Eiza Gonzalez (From Dusk Till Dawn - The Series, Fast & Furious - Hobbs & Shaw), όπως και της φωνητικής ηθοποιού Awkwafina (Η Συμμορία των 8, Weird City), βάζουν τα γυαλιά στη χαριτωμένη, πλην μάλλον υποτονική Roberts (Ακατάλληλο για Ανηλίκους, Scream Queens), στην οποία για κάποιο λόγο δεν δείχνει να "έκατσε" καλά ο συγκεκριμένος ρόλος.

Έχοντας μόλις χωρίσει από τη δυναμική του φίλη Toni (η οποία τον απειλεί με... αποκεφαλισμό έτσι και την ξαναπλησιάσει), ο έξυπνος και εφευρετικός, αλλά ανεπρόκοπος Rufus καταστρώνει σχέδια για να το σκάσει επιτέλους απ' την Deponia, τον πλανήτη τους που έχει καταντήσει μια απέραντη χωματερή (Deponie στα Γερμανικά). Όταν μια φινετσάτη κυρία, η Goal, πέφτει κυριολεκτικά απ' τον ουρανό - την εναέρια παραδεισένια πολιτεία Elysium, ένα είδος Ουτοπίας απρόσιτης στους "τριτοκοσμικούς" κατοίκους της Deponia - ο Rufus τη βλέπει σαν το ανέλπιστο διαβατήριο για τη φυγή του. Όμως τα συναισθήματά του γι' αυτήν και η αποκάλυψη μιας συνωμοσίας που κινδυνεύει να οδηγήσει σε ολέθριο διαστημικό πόλεμο, περιπλέκουν αποκαρδιωτικά τα πράγματα... Υπέροχα γραφικά και μουσική, ξεσαλωμένο χιούμορ, εξωφρενικοί γρίφοι - με το "καλημέρα σας", πρέπει να πείσουμε την ατίθαση... οδοντόβουρτσά μας να ξεκολλήσει από μια ρωγμή του πατώματος - και τσουχτερός κοινωνικοπολιτικός σχολιασμός με την κάλυψη της κωμικής οικολογικής αλληγορίας, σ' ένα sui generis φουτουριστικό παιχνιδάκι που παρωδεί σουρεαλιστικά την ομηρική Ιλιάδα και την ιπποτική ποίηση του Μεσαίωνα, από την εξπέρ στα adventure, γερμανική Daedalic Entertainment. Ενώ αρχικά δεν γεμίζει και πολύ το μάτι από άποψη υπόθεσης, στην πορεία γίνεται συναρπαστικό και οριακά εθιστικό. Χάρη στην απρόσμενη διεθνή επιτυχία του, ακολούθησαν άλλοι τρεις τίτλοι (Chaos on Deponia, Goodbye Deponia και Deponia Doomsday), όπου ο εμπνευστής και δημιουργός της σειράς, σεναριογράφος και σκηνοθέτης Jan Muller-Michaelis (The Whispered World, Silence) άφησε τη φαντασία (και την... καφρίλα) του να οργιάσει. Αν ο Verne έγραφε μεθυσμένος ΚΑΙ μαστουρωμένος ταυτόχρονα και τον εικονογραφούσε ένας Kevin O'Neill σε παρόμοια κατάσταση, κάτι τέτοιο θα έβγαινε. Παρά την εμφανώς γελοιογραφική του διάθεση, το steampunk ύφος των σκηνικών και των χαρακτήρων είναι χάρμα οφθαλμών με τα λαμπερά του χρώματα και τη λεπτομέρεια στο σχεδιασμό, ενώ το επικά συμφωνικό soundtrack (Thomas Hohl & Finn Seliger) μένει πραγματικά αλησμόνητο. Τα τρία πρώτα παιχνίδια/επεισόδια κυκλοφορούν (μέσω Steam) και σε ενιαία συλλεκτική έκδοση με τον τίτλο Deponia - The Complete Journey.
Αν και από τα πιο συνηθισμένα και αγαπητά φαγητά της μεσογειακής κουζίνας, το πιλάφι δεν είναι τόσο απλή υπόθεση όσο δείχνει. Συνταγές υπάρχουν άπειρες, αλλά όποιος το επιχείρησε δίχως πρότερη πείρα του πράγματος, σίγουρα θα πελάγωσε με τις αντιφατικές οδηγίες για τη δοσολογία των υλικών. Η γιαγιά μου ορκιζόταν στον κανόνα του 1 προς 4, όπου 1 το ρύζι και 4 το νερό, χρησιμοποιώντας το ίδιο σκεύος για το μέτρημα. Δηλαδή με ό,τι φλιτζάνι, ποτήρι ή κούπα μετρήσουμε το ρύζι, με το ίδιο θα μετρήσουμε και το νερό. Έτσι δεν θα χρειαστεί στράγγισμα στο τέλος του μαγειρέματος, γιατί το ρύζι θα έχει χυλώσει ωραία, απορροφώντας όλα τα υγρά. Η αναλογία αυτή ισχύει ακόμα και αν αντί για νερό βάλουμε ζωμό κρέατος ή λαχανικών, ή αντικαταστήσουμε με το ζωμό ένα μέρος του νερού.

Το φετινό εγχείρημα του πρωτοπόρου Νοτιοκορεάτη σκηνοθέτη Bong Joon Ho (γνωστού από το φημισμένο Snowpiercer, την πικρή - εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα - αστυνομική σάτιρα Μνήμες Εγκλήματος και το ιδιότυπα ευφάνταστο, σκοτεινά παραμυθένιο Okja) είναι μια μαύρη κι άραχνη κωμωδία, της οποίας η υπόθεση εκτυλίσσεται σε δυο διαμετρικά αντίθετα περιβάλλοντα: το ελεεινό υπόγειο της άπορης, άνεργης οικογένειας Kim σε υποβαθμισμένη αστική γειτονιά και την πολυτελέστατη έπαυλη του επιχειρηματία Park (Sun-Kyun Lee), έργο, μάλιστα - και πρώην κατοικία - διάσημου αρχιτέκτονα. Όλα ξεκινούν από την απροσδόκητη επίσκεψη του φοιτητή Min (Seo-Joon Park), ο οποίος πρόκειται να λείψει στο εξωτερικό και αναθέτει στο φίλο του, γιο των Kim (Woo-Sik Choi) να τον αντικαταστήσει προσωρινά ως ιδιωτικός δάσκαλος αγγλικών της χαριτωμένης έφηβης κόρης του Park (Ji-So Jung), που έχει την τάση να ερωτεύεται τους νεαρούς καθηγητές της. Έτσι, η εξαθλιωμένη οικογένεια Kim αποκτά αίφνης πρόσβαση σ' έναν τρόπο ζωής που ούτε να ονειρευτεί δεν τολμούσε ως τότε και βάζει μπρος μια καταχθόνια μηχανή, ώστε να "κατσικωθεί" σύσσωμη στο προκλητικά φανταχτερό πλουσιόσπιτο. Δεν είναι όμως οι μόνοι που διεκδικούν με κάθε δυνατό (και αδύνατο) μέσο μια παρόμοια θέση... Με εντυπωσιακές, τολμηρά ποιητικές όσο και σκληρές εικόνες και ανελέητο σαρκασμό, ο Bong Joon Ho βγάζει απαράκαμπτα στην επιφάνεια τη θαμμένη - κυριολεκτικά και μεταφορικά - βρώμα και δυσωδία των καπιταλιστικών μεγαλουπόλεων, που φυτοζωεί κάτω απ' την επίφαση της ευνομίας και της ευωχίας των μακάρια ανίδεων (ή εθελοτυφλούντων) για την ύπαρξή της. Συγχρόνως, κλείνει πονηρά το μάτι στους θρύλους και τις δεισιδαιμονίες της πατρίδας του, δίνοντάς τους σάρκα και οστά με μοχθηρά ρεαλιστική μαστοριά. Οι ερμηνείες είναι - όλες ανεξαιρέτως - ασυναγώνιστες, το σενάριο διαστροφικά ευφυές, ο σκηνοθετικός ρυθμός αεροστεγής και καθηλωτικός. Δίκαια τα Παράσιτα τιμήθηκαν με Χρυσό Φοίνικα και κέρδισαν πολλά άλλα βραβεία και υποψηφιότητες σε διεθνή φεστιβάλ. Ειδική μνεία στην υπέροχη, εμβυθιστική μουσική του νεότατου σε ηλικία συνθέτη και τραγουδιστή Jaeil Jung (Okja, Take Point).

Οι πολλαπλές συνδηλώσεις της χρυσαλίδας, κυριολεκτικές και μεταφορικές - με το ομότιτλο διήγημα, που περιγράφει μια ανατριχιαστική "αντίστροφη" μεταμόρφωση, να λειτουργεί ως "κλειδί" για την ανάγνωση του βιβλίου - εμπνέουν στον Σαλονικιό, σπουδαγμένο στην Αγγλία συγγραφέα και μεταφραστή Κυριάκο Χαλκόπουλο δώδεκα ιστορίες με ανατρεπτικό τέλος, όπου μέσα σ' ένα περιρρέον κλίμα ονειρικού τρόμου, αντανακλώνται εκ των έσω οι "τερατοποιημένες" ανομολόγητες επιθυμίες, εμμονές, φοβίες και υπαρξιακές αγωνίες του καθενός μας, αλλά και η εγγενής "ψυχοπαθολογία" της ίδιας της τέχνης: το δημιουργικό "εγώ", η ξεχωριστή αυτή οντότητα που παρασιτοζωεί μέσα μας, συντεθλιμμένη και ασφυκτιώσα απ' τους περιορισμούς των ανθρώπινων νόμων και κανόνων. Το πρώτο πρόσωπο της αφήγησης και η ανάμειξη πραγματικών (συχνά αυτοβιογραφικών) και φανταστικών στοιχείων, κατά τον τρόπο των κλασικών διηγηματογράφων ψυχολογικού/μεταφυσικού τρόμου (Poe, Kafka, Blackwood, Lovecraft), της προσδίδει χαρακτήρα εντονότερα εξομολογητικό, οικειώνοντάς μας με τον πρωταγωνιστή του εκάστοτε ζοφερού στιγμιοτύπου και οδηγώντας μας, έτσι, στην εξερεύνηση και αναγνώριση, τελικά, του δικού μας ενδόμυχου "σκοταδιού". Ξεχωρίζουν τα άκρως κινηματογραφικά Η Αράχνη και Το Αντικείμενο των Ονείρων, ακολουθούμενα από Το Σκοτάδι και Το Έσχατο Πέπλο (ιδιαίτερα εντυπωσιακός τίτλος). Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ανάτυπο και συνοδεύεται, μάλιστα, από βιντεοπαιχνίδι adventure που δημιούργησε ο ίδιος ο συγγραφέας και διατίθεται ελεύθερα μέσω διαδικτύου.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Μια συνεπτυγμένη εκδοχή του άρθρου αυτού δημοσιεύτηκε στο προφίλ μου στον βιβλιοφιλικό ιστότοπο GoodReads (8.10.19).
Η Χρυσαλίδα by Κυριάκος Χαλκόπουλος
My rating: 5 of 5 stars
View all my reviews
Από παιδάκι απεχθανόμουν τις ζαβολιές. Προτιμούσα (και προτιμώ) να χάνω τίμια και αξιοπρεπώς παρά να κερδίζω με δολιότητα. Εξάλλου, τι θα πει "κερδίζω" ή "χάνω"; Η κάθε "νίκη" ή "ήττα" στο αμείλικτο και απατηλό παιχνίδι της ζωής είναι κάτι τόσο πρόσκαιρο και μάταιο, τελικά, που δεν αξίζει καν τον κόπο να μπαίνει κανείς στη διαδικασία να νιώθει "κερδισμένος" ή "χαμένος". Ακόμα και το πιο κοντινό μέλλον είναι απρόβλεπτο, όλα μπορεί να ανατραπούν μέσα σε μια στιγμή.