18η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης - II

Αφιέρωμα: Οι Διαρκείς Επαναστάσεις του Βιβλίου - Γερμανόφωνη Λογοτεχνία

18η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης - I

Αφιέρωμα: Οι Διαρκείς Επαναστάσεις του Βιβλίου - Γερμανόφωνη Λογοτεχνία

Ευριπίδης & Σοφοκλής (2021)

Το αρχαίο δράμα σε μορφή μυθιστορήματος

Η τραγωδία ως είδος δραματικού ποιητικού λόγου γεννήθηκε στην Ελλάδα της προκλασικής εποχής και άνθισε κατά τον Χρυσό Αιώνα. Τις δραματουργικές της βάσεις έθεσε υποδειγματικά στην πράξη ο Αισχύλος;, ενώ οι νεότεροι Σοφοκλής & Ευριπίδης διεύρυναν, ο καθένας με τον τρόπο του, τη θεματολογία και τις υφολογικές επιταγές της. Ο Αριστοτέλης, ο οποίος κωδικοποίησε τους κανόνες της, τη θεωρούσε ύψιστο καλλιτεχνικό δημιούργημα. Πρότυπο συμπαγούς πλοκής και αυστηρά οργανωμένης δομής, το τραγικό δραματικό ποίημα αφηγείται τα γεγονότα μιας ημέρας, εμπνεόμενα από τη μυθολογία και ενίοτε με ιστορικό υπόβαθρο. Με αφορμή τα πρόσωπα του μύθου, οι τραγικοί ποιητές θίγουν θεμελιώδη ζητήματα της ανθρώπινης κατάστασης: την προσήλωση στις αρχέτυπες αξίες, το ιερό βάρος της συζυγικής πίστης και των οικογενειακών δεσμών, τη διατάραξη της τάξης του κόσμου από την ύβρη προς θεούς και ανθρώπους και τη συχνά αιματηρή της κάθαρση. Τολμηρός νεωτεριστής των καιρών του, ο Ευριπίδης - ο νεότερος από τους τρεις μεγάλους τραγικούς μας - εστιάζει περισσότερο στον άνθρωπο, θέτοντας καίρια υπαρξιακά ερωτήματα, σε συνδυασμό με κοινωνικούς αλλά και θρησκευτικούς προβληματισμούς, αντιπολεμικά όσο και αντιηρωικά μηνύματα. Γι' αυτό και πάντα παραμένει συγκλονιστικά επίκαιρος, αγγίζοντας διαχρονικά με το έργο του τις βαθύτερες χορδές της συναίσθησής μας. Ο Σοφοκλής, πάλι, υπήρξε πολυδιάστατη και δημοφιλής πνευματική μορφή της εποχής του, εισηγητής της λατρείας του Ασκληπιού στην Αθήνα. Παρά την πίστη του στους θεούς, η δραματική του ποίηση έχει επίκεντρο τη σύγκρουση της ανθρώπινης ατομικότητας με τη συντριπτική παντοδυναμία της θεϊκής βούλησης. Από κει, καθώς και απ' το αναπόφευκτο του πεπρωμένου που κατατρύχει τους θνητούς, πηγάζει και το τραγικό στοιχείο στο έργο του. Η ανάπλαση των ποιητικών δραμάτων σε μυθιστορηματική μορφή από την Ελένη Χωρεάνθη διευρύνει την προσβασιμότητά τους, καθώς η ανάγνωση γίνεται ευκολότερη, ενώ αναδεικνύονται θέματα και στοιχεία που αφορούν άμεσα τη σημερινή πραγματικότητα. Παρ' όλα αυτά, διατηρήθηκε στο ακέραιο η ζωντάνια των διαλόγων και η υπέροχη ποιητικότητα των χορικών, με απόλυτο σεβασμό όχι μόνο στο πνεύμα, αλλά και στο γράμμα των πρωτότυπων έργων.

Αριστοφάνης - Βάτραχοι, Όρνιθες, Ειρήνη (2021)

Από τον ποιητικό στον πεζό λόγο

Για τη ζωή του Αριστοφάνη δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα - φαίνεται όμως ότι διακρινόταν, όπως και το έργο του, από χτυπητές όσο και γοητευτικές αντιφάσεις. Γνήσιος Αθηναίος πολίτης, με εξαιρετική μόρφωση και αμείλικτα δηκτικό πνεύμα και λόγο στις κωμωδίες του, κατόρθωνε να συνδυάζει την καυστικότητα της σάτιρας με ατόφιο ποιητικό λυρισμό. "Αντίπαλος" και μαζί θαυμαστής του σύγχρονού του Ευριπίδη, δεν δίσταζε να τον διακωμωδεί σε κάθε ευκαιρία, ενώ υποδειγματικό δραματικό ποιητή θεωρούσε τον Αισχύλο. Από τις πιο χαρακτηριστικές του κωμωδίες, οι Βάτραχοι, οι Όρνιθες και η Ειρήνη σκιαγραφούν μια ολοζώντανη εικόνα της εποχής πριν, κατά και μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, σε μια Αθήνα που είχε συγχρόνως να αντιμετωπίσει εσωτερικές πολιτικοκοινωνικές διαμάχες, αλλά και καλλιτεχνικές αντιζηλίες. Κοινοί παρονομαστές του έργου του, η έντονα αντιπολεμική διάθεση και η επικέντρωση στον άνθρωπο, στις χαρές και τα προβλήματα της καθημερινότητάς του - καθώς επίσης και η καίρια κριτική ματιά στα ευρύτερα τεκταινόμενα, στην τέχνη, τη θρησκεία, τους πολιτικούς χειρισμούς. Ωστόσο, αν και στόχος του ήταν συγκεκριμένα πρόσωπα και γεγονότα των καιρών του, οι κωμωδίες του κάθε άλλο παρά είναι επικαιρικές. Απεναντίας, ακόμα και σήμερα παραμένουν επίκαιρες, σχολιάζοντας με ευστοχία και γλαφυρότητα τα κακώς κείμενα του τόπου και του κόσμου μας. Η ανάπλαση των ποιητικών δραμάτων σε μυθιστορηματική μορφή από την Ελένη Χωρεάνθη διευρύνει την προσβασιμότητά τους, καθώς η ανάγνωση γίνεται ευκολότερη, ενώ αναδεικνύονται θέματα και στοιχεία που αφορούν άμεσα τη σημερινή πραγματικότητα. Παρ' όλα αυτά, διατηρήθηκε στο ακέραιο η τολμηρή ζωντάνια των διαλόγων και η υπέροχη ποιητικότητα των χορικών, με απόλυτο σεβασμό όχι μόνο στο πνεύμα, αλλά και στο γράμμα των πρωτότυπων έργων.

Ιστορικές Επαναλήψεις

Πάσα ομοιότης συμπτωματική (;)

What's in the Bag?

Αναπόφευκτες συνδηλώσεις...

Επάνω, το γνωστό γιγάντιο ομοίωμα "προσφυγοπούλας" που εσχάτως πραγματοποιεί τουρνέ ανά την επικράτεια. Κάτω, σκηνή από την ταινία τρόμου Το Καταραμένο Σκιάχτρο (Robin Hardy, 1973 - το χέρι που φαίνεται στα δεξιά είναι του αείμνηστου Christopher Lee). Φταίω εγώ τώρα για τους συνειρμούς; (Σημειωτέον, δεν έχω τίποτα απολύτως εναντίον των φίλων προσφύγων).

Βεντάλια & Κατάνα (2021)

Δέκα λέξεις, μια ώρα, μια ιστορία

Η συνήθεια των ξυλοπέδιλων να κάνουν θόρυβο ήταν το μεγαλύτερο πρόσκομμα που αντιμετώπιζε η γκέισα Futzitsu, ενώ σχεδίαζε τη δολοφονία του αυτοκράτορα. Έπρεπε να προμηθευτεί άλλου είδους υποδήματα, που να διευκολύνουν την αθόρυβη προσέγγιση.

Νύχτα του Νίκου Χατζηπαπά

Αληθινές ιστορίες εγκλεισμού

Όταν Έχω Εσένα

Στον αύλειο χώρο του Μουσείου Σχολικής Ζωής

Στα Περιθώρια της Λύπης (2021)

Μελωδική, εξορκιστική "Οδύσσεια"

Στη νέα της, δέκατη ένατη ποιητική συλλογή με τον τίτλο Στα Περιθώρια της Λύπης, η Ελένη Χωρεάνθη επισκέπτεται ξανά τις δημιουργικές της απαρχές - τον ομοιοκατάληκτο παραδοσιακό στίχο με την εγγενή αίσθηση προσωδίας που διέπει και χαρακτηρίζει την ελληνική γλώσσα, στον γραπτό όσο και στον προφορικό μας λόγο - με την ωριμότητα και την έμπειρη σιγουριά της μακρόχρονης συγγραφικής της πορείας. Στίχοι γραμμένοι για να τραγουδηθούν, με ποικιλία μέτρων και ρυθμών, και οι οποίοι μελοποιήθηκαν σχεδόν στο σύνολό τους από τον μουσικοσυνθέτη Χρήστο Κοτσαύτη. Για μια ακόμα φορά, η Ελλάδα είναι πρωταγωνίστρια και πανταχού παρούσα, με τα αρχέτυπα στοιχεία και σύμβολά της. Τη θάλασσα που πότε συντροφεύει και νανουρίζει, πότε πνίγει ή παίρνει μακριά τις αγάπες και τις ελπίδες. Την άγρια ομορφιά του στεριανού τοπίου, με το κελάηδημα των αηδονιών και την ευωδιά απ' τα βοτάνια και τα αγριολούλουδα. Την έμφυτη πίστη σ' έναν Θεό ουράνιο όσο και γήινο, συνοδοιπόρο στις καθημερινές έγνοιες και τα βάσανα, εξομολόγο και παρηγορητή. Το σάστισμα του ανθρώπου μπροστά στους καιρούς που υποκύπτουν στην παντοδυναμία των μηχανών, ξεπερνώντας και προσπερνώντας τον. Τη λυρική τρυφερότητα και αρμονία της ποίησης αντικατοπτρίζει το υπέροχο πρωτότυπο σχέδιο εξωφύλλου και οι εσωτερικές βινιέτες που φιλοτέχνησε η Βερίνα Χωρεάνθη. Σύντομα πρόκειται να κυκλοφορήσει το CD με τα μελοποιημένα ποιήματα του βιβλίου.