Περί Ελευθερίας & Λοιπών Δαιμονίων

Δικό σας.

Τα Πεφταστέρια & Άλλα Παραμύθια (1970)

Τρυφερές ιστορίες για παιδιά & όχι μόνο

Η Μαργαρίτα Δαλμάτη (λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Μαρίας-Νίκης Ζωρογιαννίδη, Χαλκίδα 1921-Αθήνα 2009) ήταν μουσικός - δεξιοτέχνις του τσέμπαλο - πανεπιστημιακός (δίδασκε νεοελληνική λογοτεχνία στο πανεπιστήμιο του Παλέρμο), ποιήτρια, πεζογράφος, δοκιμιογράφος και πολυγραφότατη μεταφράστρια από πολλές γλώσσες. Στον πόλεμο του '40 υπηρέτησε στον Ερυθρό Σταυρό. Είχε επίσης διατελέσει ειδική γραμματέας του αρχιεπισκόπου Κύπρου Mακαρίου του Γ' και συνέβαλε στη σύσταση του Αρχείου Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ από το 1996 έβγαζε το περιοδικό παλιάς μουσικής & ποίησης Πλατεία Αμερικής. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Σχολή Vignanelli Αθηνών, την οποία ίδρυσε με σκοπό τη διάδοση της παλιάς μουσικής για τσέμπαλο, δεχόταν μαθητές χωρίς χρήματα. Παρ' όλο που το 1972 απέσπασε βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών, το εντυπωσιακά πλούσιο και πρωτοφανώς πολυδιάστατο έργο της δεν της χάρισε την ανάλογη υστεροφημία. Η εξαιρετικά δυσεύρετη σήμερα συλλογή διηγημάτων της Τα Πεφταστέρια & Άλλα Παραμύθια (1970), αν και απευθύνεται κυρίως σε παιδιά, στην ουσία συμπυκνώνει βαθιά ευαισθησία, στοχασμό και σοφία σε χαριτωμένες παραβολές με στοιχεία δανεισμένα απ' τη λαϊκή παράδοση, οι οποίες διαβάζονται πολύ ευχάριστα και από ενήλικες.

Ο Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος (μας;)

Οι πιο εξωφρενικές θεωρίες συνωμοσίας ωχριούν μπροστά στα όσα ζούμε τα δυο τελευταία χρόνια. Κι εμείς οι "ορθολογιστές" που με τόση βεβαιότητα και τουπέ (δεν εξαιρώ τον εαυτό μου) τις χλευάζαμε, τώρα τις βλέπουμε να υλοποιούνται καθημερινά, και μάλιστα με τόκο. Και απορώ και εξίσταμαι που δεν το αναγνωρίζουν όσοι - και δυστυχώς, δεν είναι λίγοι - εξακολουθούν να υπεραμύνονται της καθεστυκυίας "τάξεως" με τέτοιο πάθος και φανατισμό: σαν να ζουν σε παράλληλο σύμπαν, όπου όλα (μα ΟΛΑ) όσα προσάπτουν στην "ανίατη βλακεία" των "psek" κάθονται και τα τρώνε οι ίδιοι στη μάπα αδιαμαρτύρητα, δίχως καν (;) να το αντιλαμβάνονται. Άλλο να μένεις σταθερός στις ιδέες σου (;) και ΕΝΤΕΛΩΣ άλλο να σου κάνουν με απροκάλυπτη, αισχρή ξεδιαντροπιά το μαύρο άσπρο μπροστά στα ίδια σου τα μάτια και πεισματικά να μη θέλεις να το δεις. Αυτήν τη στιγμή, το να κατέβουν οι εξωγήινοι είναι, ειλικρινά, το τελευταίο που θα με ξάφνιαζε.

Bah, Humbug (2021)

Δέκα λέξεις, μια ώρα, μια ιστορία

Αν και μεγαλώνυμος, δεν ήταν παρά ένας σαυροειδής λιμοκοντόρος που περνούσε τον εαυτό του για πολύ σπουδαίο. Ποτέ δεν άνοιγε την πόρτα στα παιδάκια που χτυπούσαν για τα κάλαντα των Χριστουγέννων και τις σπάνιες φορές που καταδεχόταν να τους ανοίξει, τα έδιωχνε με το χειρότερο τρόπο, ώσπου κι αυτά είδαν κι απόειδαν και δεν ξανασχολήθηκαν μαζί του.

Hightown (Seasons 1-2, 2020-2021)

Τρικυμία εν κρανίω, κυματάκια εν αιθρία

Είχα αρχίσει από πέρσι να βλέπω το Hightown (παραγωγής του διάσημου Αμερικανού βετεράνου Jerry Bruckheimer, για το δεδηλωμένα εκσυγχρονισμένων αντιλήψεων συνδρομητικό κανάλι Starz), με κάθε καλή πρόθεση μια και επρόκειτο για αστυνομικό thriller, που διαδραματιζόταν σ' ένα παραθαλάσσιο θέρετρο με ξέφρενη νυχτερινή ζωή και άκρως αυξημένη εγκληματικότητα. Κεντρικοί του ήρωες η Jackie Quinones (Monica Raymund), νεαρή αστυνομικός ειδικευμένη στην πάταξη της λαθραλιείας, και ο Ray Abruzzo (James Badge Dale), "ψημένος" εκπεσών συνάδελφός της από τη Δίωξη Ναρκωτικών. Αν και δεν συνεργάζονται εξαρχής ούτε και συμπαθιούνται ιδιαίτερα, στην πορεία (φυσικά) αναγκάζονται να ενώσουν τις δυνάμεις τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν το Δομηνικανό αρχιμαφιόζο Frankie Cuevas (Amaury Nolasco) και τα τσιράκια του, που σπέρνουν το θάνατο με νοθευμένες ουσίες στα νεανικά στέκια της περιοχής. Παρά τους τραβηγμένους απ' τα μαλλιά (αντι)ήρωες - η Jackie είναι λεσβία, με παραδοσιακά "αντρική" συμπεριφορά απέναντι στις κατά καιρούς κοπέλες της (αυτό κρατήστε το για αργότερα), αλκοολική και τοξικομανής, ενώ ο Ray έχει αχαλίνωτο εθισμό στο σεξ - η πρώτη σεζόν είχε κάποιο ενδιαφέρον χάρη στην πλοκή της και τους καλογραμμένους σχετικά χαρακτήρες του τυπολάτρη αστυνόμου Alan Saintille (Dohn Norwood), του παχύσαρκου πληρωμένου φονιά Osito (Atkins Estimond) και του ταλαίπωρου μικροαπατεώνα Junior McCarthy (Shane Harper), οι οποίοι ενσαρκώνονται από εξίσου επαρκείς ηθοποιούς. Μια επίμονη αίσθηση που μου γεννήθηκε όσο η ιστορία προχωρούσε, επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά στη δεύτερη σεζόν, η οποία βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη: ο ρόλος της Jackie είχε γραφτεί για άντρα. Gay άντρα. Διότι μ' όλη την ελκυστική θηλυκότητα του παρουσιαστικού της, αυτό το πράγμα που έβαλαν τη Raymund (Αστυνομικό Τμήμα Σικάγου, Chicago Fire) να υποδυθεί, δεν είναι γυναίκα που να χτυπιέται κάτω. Μόνο εξωγήινη δεν την έκαναν. Αφήστε δε που τα σενάρια των νέων επεισοδίων μοιάζουν ύποπτα με fan fiction και δη σαχλό, γραμμένο από δεκαπεντάχρονα - όποιος παρακολουθεί τη σειρά έχοντας έστω και αμυδρή ιδέα από fan fiction, θα καταλάβει τι ακριβώς εννοώ. Επίσης το ότι η σεξουαλικότητα της πρωταγωνίστριας, όπως και οι εξαρτήσεις της, γίνεται αβίαστα αποδεκτή από τον επαγγελματικό και κοινωνικό της περίγυρο (πιο πολύ τη στραβοκοιτάνε επειδή είναι Λατίνα) σε μια κατά βάση πουριτανική κοινωνία όπως η αμερικανική, συνιστά περισσότερο πολιτικά ορθό ευσεβή πόθο παρά απόπειρα αντανάκλασης της οποιασδήποτε πραγματικότητας. Πολύ θα ήθελα απ' την ομάδα των σεναριογράφων να είχε δείξει αληθινή πυγμή αναθέτοντας όντως σε άντρα το ρόλο της Jackie, όπως προφανέστατα ήταν η αρχική πρόθεση. Εκεί να τους δω, αντί να "χαϊδεύουν" εντέχνως τα κλισέ των αντρικών φαντασιώσεων με πιο ανώδυνη (κατά τη γνώμη τους) "τόλμη" soft τσόντας, παρουσιάζοντας κάθε λογής χιλιοαναμασημένο στερεότυπο σαν απαύγασμα ριζοσπαστικής έμπνευσης. Κάπως έτσι έχει καταντήσει κι ένα άλλο, αρκετά υποσχόμενο (θεωρητικά τουλάχιστον) εγχείρημα, το In the Dark (2019), με ηρωίδα μια τυφλή κοπέλα (Perry Mattfeld) που μπλέκει με το οργανωμένο έγκλημα στην προσπάθειά της να εξιχνιάσει έναν φόνο - το οποίο διανύει την τέταρτη σεζόν του, μα δεν το άντεξα πέρα απ' τα μισά της δεύτερης. Είναι λες και το κάνουν επίτηδες, για να δουν ως πού είναι ικανή να φτάσει η ανοχή των θεατών στη μετά βίας συγκαλυμμένη ηθικολογία, στην κοινοτοπία και τη μετριότητα.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Λίαν προσφάτως και κατόπιν εορτής, υπέπεσε στην αντίληψή μου η προγενέστερη (2017) ισλανδική σειρά Stella Blomkvist, την οποία το Hightown έχει - ας το πούμε ευγενικά - ως πηγή έμπνευσης. Επιφυλάσσομαι για συγκρίσεις.

BLACK SAILS & ΑΛΛΑ ΠΑΡΑΣΑΝΤΑΛΑ @ ΧΑΜΕΝΗ ΛΕΩΦΟΡΟΣ

Υπαρξιακές Ανασκαφές

Σκαλί σκαλί θα κατεβώ

Markus Ritter - The Lost Family (2021)

Ο απόγονος των Schattenjaegers

Πολύ καλοφτιαγμένο παιχνιδάκι που αποτίνει φόρο τιμής σ' ένα απ' τα εμβληματικά και πολυαγαπημένα adventure (το Gabriel Knight 2 - The Beast Within) - χρησιμοποιώντας, επιπλέον, την τεχνολογία FMV (Full-Motion Video), με αληθινούς ηθοποιούς στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η λατρεία των δημιουργών του στα χαρακτηριστικά και τη θεματολογία του είδους γίνεται παραπάνω και από εμφανής. Εξαιρετική ατμόσφαιρα και όμορφη μουσική, ενώ το σενάριο βρίθει από χιουμοριστικές αναφορές και συνωμοτικά κλεισίματα του ματιού στις αρχικές του πηγές έμπνευσης. Λόγω της δυσκολίας μου στον προσανατολισμό, δεν βρήκα διόλου αναληθοφανή την ατέρμονη, άκαρπη περιπλάνηση μέσα στο λαβυρινθώδες κοιμητήριο του φινάλε. Πού και πού, τα χειριστήρια ίσως φαίνονται κάπως δύστροπα, πρόκειται όμως για ασήμαντο προβληματάκι που δεν υποβαθμίζει τη συνολική εμπειρία. Με ανυπομονησία περιμένουμε το πλήρες παιχνίδι, για να δούμε πώς θα αποδεχτεί ο Markus και θα εκπληρώσει το πεπρωμένο του.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το ίδιο άρθρο στα Αγγλικά δημοσιεύτηκε στο προφίλ μου στον επίσημο ιστότοπο του Steam (26.11.21).

18η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης - II

Αφιέρωμα: Οι Διαρκείς Επαναστάσεις του Βιβλίου - Γερμανόφωνη Λογοτεχνία

18η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης - I

Αφιέρωμα: Οι Διαρκείς Επαναστάσεις του Βιβλίου - Γερμανόφωνη Λογοτεχνία

Ευριπίδης & Σοφοκλής (2021)

Το αρχαίο δράμα σε μορφή μυθιστορήματος

Η τραγωδία ως είδος δραματικού ποιητικού λόγου γεννήθηκε στην Ελλάδα της προκλασικής εποχής και άνθισε κατά τον Χρυσό Αιώνα. Τις δραματουργικές της βάσεις έθεσε υποδειγματικά στην πράξη ο Αισχύλος;, ενώ οι νεότεροι Σοφοκλής & Ευριπίδης διεύρυναν, ο καθένας με τον τρόπο του, τη θεματολογία και τις υφολογικές επιταγές της. Ο Αριστοτέλης, ο οποίος κωδικοποίησε τους κανόνες της, τη θεωρούσε ύψιστο καλλιτεχνικό δημιούργημα. Πρότυπο συμπαγούς πλοκής και αυστηρά οργανωμένης δομής, το τραγικό δραματικό ποίημα αφηγείται τα γεγονότα μιας ημέρας, εμπνεόμενα από τη μυθολογία και ενίοτε με ιστορικό υπόβαθρο. Με αφορμή τα πρόσωπα του μύθου, οι τραγικοί ποιητές θίγουν θεμελιώδη ζητήματα της ανθρώπινης κατάστασης: την προσήλωση στις αρχέτυπες αξίες, το ιερό βάρος της συζυγικής πίστης και των οικογενειακών δεσμών, τη διατάραξη της τάξης του κόσμου από την ύβρη προς θεούς και ανθρώπους και τη συχνά αιματηρή της κάθαρση. Τολμηρός νεωτεριστής των καιρών του, ο Ευριπίδης - ο νεότερος από τους τρεις μεγάλους τραγικούς μας - εστιάζει περισσότερο στον άνθρωπο, θέτοντας καίρια υπαρξιακά ερωτήματα, σε συνδυασμό με κοινωνικούς αλλά και θρησκευτικούς προβληματισμούς, αντιπολεμικά όσο και αντιηρωικά μηνύματα. Γι' αυτό και πάντα παραμένει συγκλονιστικά επίκαιρος, αγγίζοντας διαχρονικά με το έργο του τις βαθύτερες χορδές της συναίσθησής μας. Ο Σοφοκλής, πάλι, υπήρξε πολυδιάστατη και δημοφιλής πνευματική μορφή της εποχής του, εισηγητής της λατρείας του Ασκληπιού στην Αθήνα. Παρά την πίστη του στους θεούς, η δραματική του ποίηση έχει επίκεντρο τη σύγκρουση της ανθρώπινης ατομικότητας με τη συντριπτική παντοδυναμία της θεϊκής βούλησης. Από κει, καθώς και απ' το αναπόφευκτο του πεπρωμένου που κατατρύχει τους θνητούς, πηγάζει και το τραγικό στοιχείο στο έργο του. Η ανάπλαση των ποιητικών δραμάτων σε μυθιστορηματική μορφή από την Ελένη Χωρεάνθη διευρύνει την προσβασιμότητά τους, καθώς η ανάγνωση γίνεται ευκολότερη, ενώ αναδεικνύονται θέματα και στοιχεία που αφορούν άμεσα τη σημερινή πραγματικότητα. Παρ' όλα αυτά, διατηρήθηκε στο ακέραιο η ζωντάνια των διαλόγων και η υπέροχη ποιητικότητα των χορικών, με απόλυτο σεβασμό όχι μόνο στο πνεύμα, αλλά και στο γράμμα των πρωτότυπων έργων.